Նյութը՝ Միլենա Մկրտչյանի
Լուսանկարները՝ Արմեն Սիմոնյանի
Տեղադրվել է 10-12-2018
«Եթե անգամ ինչ-որ շրջան է լինում, որ չեմ գրում, զգում եմ, որ անիմաստ եմ ապրում». Նորայր Սարգսյան
«Ես երիտասարդ գրող եմ…» հեղինակային շարքի շրջանակում այս անգամ ներկայացնում ենք երիտասարդ գրող, ծրագրավորող Նորայր Սարգսյանին: Ժամանակակից հեղինակ, ով բոլորովին վերջերս ներկայացավ ընթերցասերներին իր անդրանիկ գրքով: «Չինական պատ»-ը հեղինակի վերջին չորս տարիների լավագույն պատմվածքների ժողովածուն է:

«Իմը եղավ վերադարձի գրականությունը, ու բառերը գրվեցին ինձ օգնելու համար: Վերադարձ անհայտից ու անհայտը դեպի` գիշերային փախած ձայներով: Ու ինքս ինձ խորհուրդներ սկսեցի տալ բարձրաձայն ու վախեցա ինքս ինձնից ու շշնջացի.

- Գեներալ Մեն Ծյանը` չինական պատի առաջին հատվածի կառուցողը, կյանքն ավարտեց ինքնասպանությամբ` ասելով, որ ինքը արժանի է մահվան, որովհետեւ իր պատը հանցագործություն էր բնության դեմ»։

Հետաքրքիր վերնագրով այս գիրքը սկսվում է «Վերադարձի գրականություն» պատմվածքով եւ վերոնշյալ տողերով: Այդ գրքի լույսընծայումը հեղինակի նորամուտն է եւ գրական «ես»-ի ստեղծումը հայաստանյան գրական միջավայրում: Նորայր Սարգսյանը ծնվել է 1994 թվականին Երեւանում: Մասնագիտությամբ տնտեսագետ է, զբաղվում է նաեւ ծրագրավորմամբ: 

- Ինչպե՞ս ստացվեց, որ տնտեսագիտությունից անցում կատարեցիք գրականություն:

- Ինտուիտիվ որոշում էր: Մինչ դպրոցն ավարտելը մտածում էի, թե ինչ մասնագիտություն կարող եմ ընտրել: Բավականին լավ էի մաթեմատիկայից, պատմությունից եւ անգլերենից: Այդ 3 առարկաները միասին ոչ մի տեղ չկային ընդունելության համար: Առաջինը որոշեցի մաթեմատիկական ուղղվածությամբ ինչ-որ տեղ ընդունվել: Ընտրեցի տնտեսագիտությունը, որն այդ ժամանակ նորաձեւ էր:

Գրող դառնալը «միամիտ» ստացվեց, գուցե՝ պատահական /ժպտում է/: Սկզբում բանաստեղծություններ էի գրում, սակայն,  քանի որ չէի տիրապետում հանգերին, այնքան էլ չէր ստացվում: Այդ իսկ պատճառով սկսեցի արձակ գրել: Դա ավելի լավ ստացվեց: Արդեն 16-17 տարեկանում սկսեցի ավելի շատ ընթերցել: Հիմա էլ պոեզիա գրելու ցանկություն չունեմ: Կյանքն էլ իր հերթին է ստիպում՝ պոեզիա գրես, թե արձակ: Կարծում եմ՝ արձակն ավելի արդիական է: 

Շատ մեծ եւ լուրջ դեր ունի գրականությունն իմ կյանքում: Եթե անգամ ինչ-որ շրջան է լինում, որ չեմ գրում, զգում եմ, որ անիմաստ եմ ապրում: Ոչ ոքի ներկայությամբ չեմ կարողանում ստեղծագործել, ամփոփվում եւ փակվում եմ իմ մեջ: 

- Ինչպե՞ս եք ընտրում՝ ինչի մասին գրել, իսկ ինչին չանդրադառնալ :

- Անկեղծ ասած, չեմ մտածում, թե ինչի մասին գրեմ, ինչի մասին՝ ոչ: Նստում եմ գրելու եւ գրում եմ այն մասին, ինչն ինձ համար կարեւոր է այդ պահին: Ասում են, չէ՞, հեղափոխություն եղավ, սակայն չեն գրում այդ մասին, կամ պատերազմ եղավ, սակայն չեն գրում պատերազմի մասին: Շատ հավանական է, որ այդ հեղափոխությունը կամ պատերազմը այն ազդեցությունը չունենա քո կյանքում, քան, օրինակ, ինչ-որ տեղ մի բաժակ սուրճ խմելը: Գրականությունը շատ անհատական արվեստ է: Այդ իսկ պատճառով չի կարելի այն նեղացնել եւ գրել միայն այն ամենի մասին, ինչ կատարվում է: Դու նստում ես, հետո ինչ-որ տող է գալիս, դու սկսում ես այդ տողը բացել, հետո պատմություն է դառնում, հետո՝ հերոս եւ այդպես շարունակ: Եթե արդեն գիտես, թե ինչի մասին ես գրելու, գրելդ շատ բարդ է ստացվում: Իսկ եթե սկսում ես կամաց-կամաց բացել այդ օրվա մտքերը, դեպքերը, ապա, անկախ քեզանից, այդ պատմությունները, հիշողությունները, կերպարները, հերոսները գալիս են եւ մտնում քո գրականություն: Գլխավոր ցուցիչն այն է, թե ինչն ես դու հիշել, ինչն է քեզ մոտ տպավորվել: Գրում ես հենց այդ ամենի մասին: 



- Որպես երիտասարդ գրող, ով արդեն իր առաջին գիրքն է հրատարակել, ի՞նչ խնդիրների բախվեցիք այդ ճանապարհին:

- Խնդիրները շատ չեն, եթե դու չզբաղվես եւ եթե կողքիդ լավ թիմ ունենաս: Եթե ամեն ինչով միայն դու զբաղվես, հաստատ շատ դժվար կլինի: Ընկերներս ինձ այդ հարցում շատ են օգնել: Եղել է աշխատանքի բաժանում: Մեկը հանրահռչակմամբ է զբաղվել, մյուսը՝ տպագրական հարցերով եւ այլն: Շատ դժվար է ստեղծագործող մարդու համար մտնել այդ ամենօրյա քաշքշուկների, առքուվաճառքի մեջ: Մարդիկ են պետք, որոնք պրոֆեսիոնալ մակարդակով կզբաղվեն այդ հարցերով: 

- Օր օրի փոփոխվող աշխարհում ի՞նչ նշանակություն ունի Ձեզ համար ստեղծագործելը: 

- Ես միշտ ասում եմ՝ հիմա գրողի համար լավ ժամանակ չէ: Միեւնույն ժամանակ չեմ կարող նշել մեկ այլ ժամանակահատված, որը, ըստ իս, եղել է շատ լավ ժամանակ գրողի համար: Իրականում գրողը միշտ միայնակ է իր գործերի մեջ: 21-րդ դարում գլխավոր խնդիրն ուշադրության պակասն է: Կա ամեն ինչ, ինչով դու կարող ես օրդ լցնել: Սմարթֆոնները ժամանակ վատնելու լավագույն օրինակն են: Մինչ ավարտում ես գործերդ եւ պատրաստվում ես կարդալ, արդեն քունդ տանում է, օրն էլ՝ ավարտվում: Դա է գլխավոր խնդիրը: Լուծումը, կարծում եմ, գրողի «դեմք» դառնալն է: Գրողը պետք է կարողանա ինքն իրենով գրավի մարդկանց, որ նրանք էլ իրենց առօրյայում ժամանակ գտնեն այդ գրողի գրքերը կարդալու համար: Հիմա միայն գիրք գրելը, հրատարակելը եւ գրախանութներում դնելը շատ քիչ է: Պետք է անընդհատ զրուցես, հետաքրքրես մարդկանց, որ կարդան:

-Ո՞ւմ եք համարում Ձեր իդեալական ընթերցողը:

- Ինձ հետաքրքիր է, որ իմ ընթերցողը լինի երիտասարդ՝ իմ տարիքից մի քիչ մեծ կամ փոքր: Հիմա մի քիչ փոքր, քանի որ ես արդեն մեծանում եմ: Շատ գրքեր կարդացած մարդիկ, երբ վերցնում են քո գիրքը, դժվարությամբ են տեսնում եւ ընկալում, ընդունում այն նորությունները, որոնք դու փոխանցում ես ընթերցողներին: 20-րդ դարն այնպիսի գրականություն է տվել, որ հիմա դժվար է ինչ-որ մի բան գրել, որը կզարմացնի տարեց ընթերցողին: Իրենք էլ քո նորը չեն ընդունում: Ինձ համար ավելի հետաքրքիր են իմ հասակակիցների, երիտասարդների, նոր սերնդի ներկայացուցիչների կարծիքները… 



- Ըստ Ձեզ՝ ի՞նչ գրքեր պետք է կարդան երիտասարդները: 

- Ես, օրինակ, կորցրել եմ կարդալու շատ լավ տարիքս՝ 10-ից 16 տարեկան: Արկածային շատ գրողներ կային, որ պետք է կարդայի այդ տարիքում, բայց հիմա, բնականաբար, չեմ կարող լրացնել այդ բացը: Խորհուրդ կտամ սկսել կարդալ դեռ փոքր տարիքից: Պետք է երեխային սովորեցնել կարդալ, այլ ոչ թե նրան ստիպել: Պետք է բացատրել, թե ինչի համար է կարեւոր գրականությունը, ինչի համար է հարկավոր կարդալ: Մենք՝ հայերս, շատ լուրջ խնդիր ունենք. գրականությունը միշտ բարձր արվեստ ենք համարում եւ այնքան ենք բարձրացնում, որ արդեն իսկ վանում ենք գրականությունից ինքներս մեզ: Շատերը մտածում են, թե գրքերում գրված են անիրական բաների մասին, իրենք ապրում են իրենց կյանքը եւ պետք է շարունակեն զբաղվել օրվա գործերով, կենցաղով: Արտասահմանում տեսնում ենք այլ պատկեր. գրականությունն առաջին հերթին զբաղմունք է, հաճույք ստանալու միջոց: Իմ կարծիքով՝ հենց այդ մտածելակերպը պետք է փոխվի մեզանում: Ամեն տարիքային խումբ ունի իր համար նախատեսված գրականությունը՝ արկածայինից մինչեւ ժամանակակից:

- Ձեր վերջին կարդացած գիրքը, որ մեծ տպավորություն է գործել…

- Վերընթերցել եմ Ջեք Քերուակի «Ճանապարհին» վեպը: Մի շնչով կարդացվող գիրք է, շատ լուրջ ազդեցություն ունեցավ ինձ վրա: 

- Ի՞նչ հարցադրումներ եք անելու Ձեր նոր գրքում:

- Գիրքս ավելի շուտ եմ սկսել գրել: Դեռ Հայաստանում հեղափոխություն չկար: Այն հեղափոխության դժբախտ փորձի պատմություն է:  Հիմնականում հորինված է, պետությունն էլ Հայաստանը չէ: Հետխորհրդային երկիր է՝ այն ամենով, ինչը բնորոշ է հետխորհրդային երկրին՝ մարդիկ, քաղաքական գործիչներ, աշխատողներ: Փորձել եմ գրքում ավելի լուրջ հարցադրումներ անել: Իմ կարծիքով՝ ժամանակակից գրականության ամենակարեւոր խնդիրը ճիշտ եւ լուրջ հարցադրումներ անելն է, բովանդակության հարցադրում անելը, այլ ոչ թե ձեւի կամ տեսքի: